Tin“Bà ngựa” là gì ?
Published on November 14, 2014   ·   No

TTXVA.NET BIÊN TẬP

Một bài viết ngắn của nhà nghiên cứu văn hóa Trần Quang Đức, tiêu đề do nhóm biên tập TTXVA đặt.

Ngựa hồng – tranh dân gian Đông Hồ.

Bà ngựa (b’ngua) là cách nói của người Việt từ thế kỷ XV trở về trước, có thể thấy trong thơ của Tuệ Tĩnh (慧靜禪師, 1330 – ?) : “Xích tiểu đằng là dây răng bà ngựa“(1), hay thơ Nguyễn Trãi (阮廌, 1380 – 1442) : “Bà ngựa gầy, thiếu kẻ chăn“, ”Bà ngựa dù lành nào Bá Nhạc“,”Rợ nát khôn cầm bà ngựa dữ”(2), hay thơ của Lê Thánh Tông (黎聖宗, 1442 – 1497) : ”Sách đối đan trì, văn chói chói gấm trên bà ngựa ; Tên bay kim bảng, tiếng sầm sầm sấm dưới đất bằng“(3).

Trong các sách vở ký âm Việt ngữ từ thế kỷ XVII trở về sau, phần nhiều chỉ thấy dùng từNgựa, nhưTừ điển Việt – Bồ – La của giáo sĩ Alexandre de Rhodes (1591 – 1660) vàChỉ Nam ngọc âm giải nghĩa (指南玉音解義]) cũng chỉ ghi âm “ngựa” tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp tư vấn đầu tư nước ngoài Tin tức . Tuy nhiên, họa hoằn vẫn có một vài tác phẩm như vở tuồng cổTam nữ đồ vương (三女圖王) tái sử dụng từ cổ “bà ngựa” này : “Phải sẵn sàng bà ngựa chờ đây, sẽ lo liệu mọi bề cứu đỡ“.

Xích mã đồ (赤馬圖) – Tranh thời Lê trung hưng, thờ tại đền Độc Lôi (Nghệ An).

Chú thích :

(1)  Nam dược quốc ngữ phú (南藥國語賦).

(2) Quốc âm thi tập (國音詩集).

(3) Thập giới cô hồn quốc ngữ văn (十誡孤魂國語文).

">