Đà Nẵng dọa kiện Bộ Tài nguyên và Môi trường
Ông Huỳnh Vạn Thắng: “Chúng tôi khẳng định, Đà Nẵng có quyền khởi kiện Bộ TN&MT tại tòa án theo quy định của pháp luật”.
Đi ngược chỉ đạo của Phó Thủ tướng
Thời gian gần đây, dư luận xôn xao về việc Đà Nẵng dọa kiện Bộ TN&MT về việc Bộ này đang hoàn tất dự thảo quy trình vận hành liên hồ chứa A Vương, Đăk Mi4 và Sông Tranh 2 để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhưng “phớt lờ” góp ý dự thảo của Đà Nẵng Bao ve Bao ve.
Trao đổi về vấn đề này, ông Huỳnh Vạn Thắng, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Đà Nẵng, Phó Ban chỉ huy PCLB&TKCN TP Đà Nẵng cho biết, dự thảo quy trình vận hành mùa cạn của Bộ TN&MT đã khống chế mực nước tại Trạm thủy văn Ái Nghĩa (gọi tắt là Trạm AN) - thuộc huyện Đại Lộc, Quảng Nam) là 2,53m.
Điều này hết sức phi lí, bởi với mực nước khống chế này, hạ du sông Vu Gia, trong đó có Đà Nẵng thiếu nước trầm trọng. Trên thực tế, quy trình vận hành mùa cạn mực nước khống chế 2,8m mới đảm bảo phần nào nguồn nước sản xuất, sinh hoạt đối với hạ du.
Ông Thắng cho rằng, khi khống chế mực nước tại Trạm AN bằng 2,53m có nghĩa là gần như thủy điện Đăk Mi4 sẽ không xả trả nước lại cho sông Vu Gia bất chấp hạ du thiếu nước trầm trọng, ngoại trừ 5m3/s để duy trì dòng chảy trên đoạn sông chết từ thủy điện Đăk Mi4 đến Bến Giằng (huyện Nam Giang, Quảng Nam).
Điều này đi ngược lại với ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải phải xả trả lại sông Vu Gia 25m3/s. “Điều đó cho thấy, đơn vị lập dự thảo chỉ biết đặt lợi ích thủy điện lên trên hết, bất chấp gần 1,7 triệu người dân sống ở hạ du sông Vu Gia (gồm Hội An, Điện Bàn, Đại Lộc của Quảng Nam và TP Đà Nẵng) luôn phải đối mặt với thiếu nước, cạn kiệt nguồn nước, cũng đi ngược lại ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải yêu cầu phải đặt lợi ích hạ du lên trên tất cả khi lập quy trình vận hành hồ chứa nước”, ông Thắng nói.
Ông Thắng phân tích, đơn vị lập quy trình vận hành còn mắc một sai lầm lớn là thiếu thực tế. Trong 2 năm qua, do có sự thay đổi dòng chảy trên sông Vu Gia tại ngay thượng lưu điểm chia nước về sông Quảng Huế và sông Ái Nghĩa đã gây ra sự thay đổi rất lớn trong phân phối dòng chảy của sông Vu Gia về sông Quảng Huế (đổ về sông Thu Bồn) và sông Ái Nghĩa. Trước đây, tỉ lệ nước về sông Quảng Huế chỉ 20%, còn sông Ái Nghĩa là 80%.
Nay tỉ lệ này đã lên 40 - 60%. Điều này đã khiến đáy sông Quảng Huế bị xói sâu hơn và đáy sông Ái Nghĩa bị bồi lấp nặng làm cho khi mực nước ở cùng một cao trình thì lưu lượng trên sông bị bồi lấp so với trước đây đã giảm đi rất nhiều.
Dân sẽ lãnh đủ?
Cũng theo phân tích của ông Thắng, nếu Bộ TN&MT trình Thủ tướng Chính phủ khống chế mực nước tại Trạm AN là 2,53m thì sẽ gây thiếu nước trầm trọng phục vụ cho nông nghiệp ở các huyện Điện Bàn, Đại Lộc (tỉnh Quảng Nam) và đặc biệt là Đà Nẵng. Ngoài ra, sẽ thiếu nước đối với môi trường sống.
Không đảm bảo dòng chảy trên sông, từ đó xảy ra tình trạng cạn kiệt, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản, hạ thấp mực nước ngầm ở khu vực hạ du sông Vu Gia. Bên cạnh đó, hệ sinh thái tự nhiên có sự thay đổi; buộc phải tưới nước cho cây cối, hoa màu nên tăng chi phí, trong khi đó năng suất lại giảm.
Thủy điện không xả hợp lý, hạ du khan hiếm nước. Ảnh: Đ. Hoàng
Do thiếu nước, tình hình dân sinh ảnh hưởng không nhỏ. Thiếu nước, nồng độ ô nhiễm tăng dẫn đến nguy cơ bệnh tật liên quan đến nước (đau mắt đỏ, tiêu chảy, ghẻ lở…) tăng cao. Thiếu nước cũng gây thiệt hại lớn đối với Nhà máy nước Cầu Đỏ (phục vụ nước sinh hoạt cho người dân Đà Nẵng), bởi năm 2013 phải đi lấy nước cách xa 9km, tăng chi phí 13 tỷ đồng… Thiếu nước khiến cả Đà Nẵng và Quảng Nam phải gồng mình chống hạn, kinh phí tăng cao…
Sẽ kiện ra tòa vì dân
Theo ông Thắng, nên khống chế mực nước tại Trạm AN ở mức 2,8m là hợp lí bởi mực nước trung bình nhiều năm tại Trạm AN theo tài liệu quan trắc trong 37 năm (1976-2012) là 3,37m. Mực nước trung bình mùa khô (từ 15/12 đến 31/8) là 2,93m. Mực nước trung bình của 3 tháng cạn nhất (tháng 2, 3, 4) là 2,8m.
Khi Trạm AN thấp hơn 2,8m, Thủy điện Đăk Mi4 xả trả lại sông Vu Gia 25m3/s; khi Trạm AN bằng 2,8m-2,93m, thủy điện Đăk Mi4 xả trả lại sông Vu Gia 12,5m3/s; khi Trạm AN cao hơn 2,93m, thủy điện Đăk Mi4 chỉ xả trả lại sông Vu Gia 5m3/s.
“Với việc chọn mực nước khống chế tại Trạm AN bằng 2,8m hoàn toàn phù hợp với tính toán cao trình mực nước thiết kế của trạm bơm AN. Với cách vận hành trên, trung bình hàng năm thủy điện Đăk Mi4 cũng chỉ xả trả lại sông Vu Gia khoảng 452,8 triệu m3, bằng 38% so với tổng lượng nước…
Bởi thế, để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa thủy điện và hạ du, đồng thời phù hợp với thực tế quản lý nhiều năm, Đà Nẵng đề nghị chọn mực nước khống chế tại Trạm AN bằng 2,8m trong suốt mùa cạn là hoàn toàn hợp lí. Từ đó đảm bảo tối thiểu nguồn nước cho sản suất, sinh hoạt, môi trường… vùng hạ du sông Vu Gia”, ông Thắng nói.
Ông Thắng cho biết thêm, nếu dự thảo quy trình vận hành vẫn để mực nước khống chế tại Trạm AN là 2,53m được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thì Đà Nẵng sẽ có văn bản phản hồi một lần nữa về vấn đề này. Đà Nẵng kiên quyết đề xuất chọn mực nước khống chế tại Trạm AN bằng 2,8m thì mới đảm bảo tối thiểu cho sản xuất, sinh hoạt, môi trường, dân sinh…ở hạ du.
“Nếu trường hợp Bộ TN&MT kiên quyết giữ quan điểm đó, trình Thủ tướng Chính phủ thông qua quy trình vận hành thì chúng tôi-những cơ quan tham mưu UBND TP Đà Nẵng - khởi kiện Bộ TN&MT về việc lập quy trình vận hành gây thiệt hại về kinh tế, dân sinh theo Điều 60 của Luật Tài nguyên nước.
Kiện yêu cầu thủy điện Đăk Mi4 phải đền bù thiệt hại, tranh chấp nguồn nước theo điều Điều 76 Luật Tài nguyên nước. Chúng tôi khẳng định, Đà Nẵng có quyền khởi kiện tại tòa án theo quy định của pháp luật”, ông Thắng cương quyết Bảo vệ.
Đức Hoàng – Nguyễn Xuân
Top
Comments[ 0 ]